Opening "Dutch Spring" Rembrandt, Frans Hals en andere topstukken uit de Hollandse School te (her)ontdekken in de KMSKB

Gepubliceerd op 31.01.2019

De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België (KMSKB) openen op vrijdag 1 februari “Dutch Spring” (“Hollandse lente”), een hoogtepunt in het cultureel seizoen.
Na een langverwachte renovatie en in het kader van het Rembrandtjaar, heropent het museum de zalen gewijd aan de uitzonderlijke permanente verzameling van de Hollandse School. Met een honderdtal topstukken kunnen de bezoekers de meester-schilders van de Gouden Eeuw in al hun pracht en praal herontdekken.
Tegelijkertijd zetten twee tijdelijke tentoonstellingen het artistieke talent van Nederland verder in de kijker: de familieportretten van Frans Hals, en een kabinet met prachtige 18de-eeuwse tekeningen!

Heropening van een uitzonderlijke permanente collectie

De negen onlangs gerenoveerde zalen zetten de schilderkunst van de Hollandse Gouden Eeuw in de kijker. Naast Rembrandt, wiens 350ste sterfdag dit jaar wordt gevierd, is het een gelegenheid om de Nederlandse 17de eeuw te herontdekken met werken van Frans Hals, Nicolaes Maes, Abraham Bloemaert, Jan van Goyen, Jacob van Ruisdael en Pieter de Hooch.
De vernieuwde vleugel Hollandse School verwelkomt portretten, landschappen, genretaferelen en stillevens; en biedt een extensief panorama van deze fascinerende kunstperiode. De 17de eeuw bracht de Noordelijke Nederlanden een tijdperk van ongekende economische bloei. Tijdens deze Gouden Eeuw groeiden steden zoals Amsterdam, Utrecht, Haarlem en Leiden uit tot ware 'hubs' van artistieke innovatie.
Na de langverwachte renovatie (sinds 2005) van de Hollandse zalen, krijgen een honderdtal topstukken eindelijk weer een welverdiende permanente plek in het Old Masters Museum. De museumverzameling Hollandse kunst uit deze periode – die in totaal 320 werken telt –is de belangrijkste in België, zowel kwalitatief als kwantitatief, en één van de mooiste collecties in Europa.

Het “Portret van Nicolaes van Bambeeck” is Rembrandt’s enige schilderij dat momenteel in België te zien is. Het pendant van dit portret, namelijk dat van Agatha Bas, is een van de topstukken uit de British Royal Collection en hangt in Buckingham Palace.

De schilderijen zijn per genre in de zalen gegroepeerd: portretten, marines en landschappen, genreschilderijen, architectuurstukken, gevechtsscènes, historiestukken, dieren en stillevens. De sterkte van de Brusselse collectie is dat de gemiddelde kwaliteit van de stukken zeer hoog ligt.

Een belangrijk deel van de tentoongestelde werken werden de afgelopen 25 jaar gerestaureerd. Het is ook de restauratie van één van de topstukken uit de collectie die aan de basis ligt voor het opzetten van de huidige tentoonstelling gewijd aan de familieportretten van Frans Hals.

 

Portretten van Frans Hals: Een familiereünie

De tentoonstelling “Portretten van Frans Hals: Een familiereünie” verenigt, voor het eerst in meer dan 200 jaar, drie fragmenten van het Portret van de familie Van Campen van meester-portrettist Frans Hals (1582– 1666), sinds de opdeling in stukken van het schilderij aan het begin van de 19de eeuw. Het herenigde meesterwerk hangt in confrontatie met de andere drie familieportretten van Frans Hals. Deze tweede reünie toont aan hoe Hals bakens verzette in de westerse schilderkunst.

 

De tentoonstelling kwam tot stand in 2016 naar aanleiding van de volledige restauratie van een schilderij uit de verzameling van de KMSKB. Het project leverde nieuwe inzichten omtrent het werk van Frans Hals “Drie kinderen met een bokkenwagen”, zoals de titel voor de restauratie luidde. De restauratie bevestigde de veronderstelling dat het schilderij in feite een fragment is van een veel groter familieportret. Het verwijderen van overschilderingen liet ook toe om de precieze samenhang met andere fragmenten, bewaard in het Toledo Museum of Art (USA) en een privéverzameling aan te wijzen. Zo kon men een reconstructie maken van het oorspronkelijk uitzicht van Hals’ vroegste familieportret (ca. 1622-25).

In de tentoonstelling is er een video (van 5 minuten) te zien die de verschillende stadia van deze prachtige ontdekking beschrijft en belicht.

De reconstructie van het “Portret van de familie Van Campen” wordt vervolgens geconfronteerd met de drie latere familieportretten van Frans Hals, die uitzonderlijk werden uitgeleend door de Londense The National Gallery, het Museo Thyssen-Bornemisza te Madrid en het Cincinnati Art Museum.

De tentoonstelling reist verder naar de Fondation Custodia in Parijs van 8 juni tot 25 augustus 2019.

 

Kabinet der heerlijkste tekenwerken

Een tweede prachtige tijdelijke tentoonstelling loopt van 1 februari tot 19 mei: “Kabinet der heerlijkste Tekenwerken”. Deze tentoonstelling toont een selectie 18de-eeuwse Nederlandse tekeningen; 80 pareltjes uit de KMSKB verzameling van Jean de Grez, die 4250 tekeningen telt.
Het verzamelen van prenten en tekeningen kende in de Noordelijke Nederlanden van de 18de eeuw een ongekende populariteit. De tentoonstelling laat de fascinerende verscheidenheid aan onderwerpen en technieken zien die de Nederlandse kenmerkend voor de tekenkunst van toen.

De tentoonstelling is daarna te zien in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede van 1 maart tot 28 juni 2020 en vervolgens in de Fondation Custodia. Collectie Frits Lugt in Parijs van 23 januari tot 18 april 2021.

 

VERBATIMS

Natuurlijk zullen bezoekers van het Old Masters Museum ook in de toekomst in de eerste plaats de werken van Bruegel, Rubens, Van Dyck en Jordaens willen zien. De focus van het museum ligt immers bij kunstwerken uit de Zuidelijke Nederlanden. Ik hoop echter dat een minder gehaast publiek de weg naar deze vernieuwde museumvleugel met werken uit de Noordelijke Nederlanden zal vinden en aangenaam verrast zal worden door de rijkdom en kwaliteit van deze collectie. Moge het een tip worden die fijnproevers met elkaar delen”.
Liesbeth DE BELIE, Conservator 17de-eeuwse Nederlandse schilderkunst, KMSKB
(over OPENING VAN VERNIEUWDE MUSEUMVLEUGEL MET SCHILDERIJEN UIT NEDERLANDS GOUDEN EEUW )

Mensen die de collectie van het Old Masters Museum goed kennen zullen waarschijnlijk verbaasd opkijken wanneer ze ‘de bokkenwagen’ van Frans Hals voor het eerst in volledig gerestaureerde toestand en in zijn oorspronkelijke context te zien krijgen. Laat dat nu net de bedoeling zijn.”
Liesbeth DE BELIE, Conservator 17de-eeuwse Nederlandse schilderkunst, KMSKB
(over EXPO FRANS HALS PORTRETTEN: EEN FAMILIEREÜNIE)

Tijdens de voorbereiding van deze tentoonstelling kwam ik geleidelijk onder de indruk van de verbluffende finesse en vaardigheid van de 18de-eeuwse Nederlandse tekenaars die ten onrechte minder bekend zijn dan hun 17de-eeuwse voorgangers. Hun meesterlijk gevoel voor kleur door de overvloedige toepassing van water- en dekverf, een zeldzaamheid in de 17de eeuw, is opmerkelijke, en een belangrijke vernieuwing.”
Stefaan HAUTEKEETE, Conservator werken op papier, KMSKB
(over tentoonstelling “KABINET DER HEERLIJKSTE TEKENWERKEN”)

Het interessante aan de tentoonstelling is dat ze enerzijds de hoogdagen van de Hollandse kunst uit de 17de eeuw reflecteert door de fraai gekleurde na-tekeningen naar beroemde schilderijen uit die tijd en de verdergaande voorkeur voor Italianiserende en arcadische landschappen, maar anderzijds vooruitloopt op de volgende eeuw door meer naturalistische, moderne afbeeldingen van verstilde, minder verheven locaties en frisse, spontane schetsen opgezet in de vrije natuur of binnenskamers.
Stefaan HAUTEKEETE, Conservator werken op papier, KMSKB
(over tentoonstelling “KABINET DER HEERLIJKSTE TEKENWERKEN”)