Opening van de tentoonstelling "VISION PAINTINGS" van Thomas Houseago

Gepubliceerd op 21.04.2021

De Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België presenteren, van 22 april tot 1 augustus 2021, VISION PAINTINGS van Thomas Houseago (°1972, Leeds, VK). Op de eerste verdieping worden in twee zalen grootschalige schilderijen, werken op papier en nooit eerder getoonde dagboeken tentoongesteld, parallel aan de permanente museumcollectie. Houseago’s werk wordt ook in dialoog gebracht met De dood van Marat (1793) van Jacques-Louis David. Een wisselwerking die de bezoeker uitnodigt om te reflecteren over de emotionele teneur van de neoklassieke en hedendaagse werken, alsook over de vormelijke verschillen en gelijkenissen.


De landschapsschilderijen in de tentoonstelling markeren een belangrijk begin voor Houseago. Uitgevoerd in Malibu, California en hoofdzakelijk in openlucht—zoals blijkt uit het organische materiaal op de oppervlakte—geven deze werken ten volle uitdrukking aan de transcendentale, emotionele en herstellende kracht van de natuur. Al lange tijd is het landschap een essentieel referentiepunt en kader voor Houseago’s figuratieve sculpturen, maar hij behandelde dit zelden als zelfstandig onderwerp. In deze groep werken staat de natuur centraal: zonnen en manen, bloemen en bomen, rotsen en de oceaan worden allemaal weergegeven in weelderige, lichtgevende kleuren en pulserende, golvende lijnen. De natuur voelt hier primitief, mysterieus en verleidelijk, almachtig en schitterend aan. Hoewel dit zeer persoonlijke werken zijn, houden ze ook verband met de haiku-gedichten die de 17de eeuwse Japanner Matsuo Bashō schreef over de natuur alsook met de bredere tradities van landschapsvoorstelling in de Europese kunst. Zo zijn overeenkomsten te zien met het werk van Giotto, Edvard Munch, Erich Heckel en het oeuvre van Ernst Ludwig Kirchner, die vergelijkbare weelderige schilderijen maakte toen hij zich na een inzinking had teruggetrokken in de natuur. Andere belangrijke referenties zijn Vincent Van Gogh en David Hockney.


De oorsprong van deze visionaire schilderijen ligt in een veranderd bewustzijnsniveau die de kunstenaar bereikt door te mediteren. De theta-staat, die in verband wordt gebracht met creativiteit, inspiratie, intuïtie en verlichting, activeert intense energiestromen en ontsluit verborgen gebieden van het onderbewustzijn. Naast de landschappen toont de kunstenaar een reeks transcendente werken met figuren die uit een onbestemde, pikzwarte ruimte opdoemen, doortrokken met sprankelende flitsen van pure, verblindende kleur. Waar sommige beelden zinspelen op de dood en trauma's uit het verleden, suggereren andere een dynamisch transformatieproces.


De recente tekeningen in de tentoonstelling zijn zowel krachtig als fragiel. Gemaakt met inkt op doorschijnend Japans rijstpapier, staan ze in schril contrast met het zware impasto van de schilderijen. Het delicate materiaal voelt net zo breekbaar aan als het weefsel van de herinneringen, dromen en ideeën die hier worden afgebeeld. Tekenen is altijd een fundamenteel onderdeel geweest van Houseago's artistieke praktijk, zowel als begeleiding bij het maken van sculpturen, als een manier om zijn diepste gevoelens te verwerken. Volgens de kunstenaar heeft hij in zijn jeugd een gevoel van onthechting ervaren waardoor hij zijn omgeving in patronen begon te zien. Een soortgelijke kwaliteit is te bespeuren in deze volwassen werken op papier, die hij omschrijft als ‘mappen’ en ‘dagdromen’.